تا حالا شده وسط خبرهای سیل، زلزله یا بحرانهای سخت کشور، به یک صحنه تکراری اما شگفتانگیز دقت کنی؟
همون لحظهای که همه دنبال این هستند که چه کسی قراره وسط گلولای، آوار یا گرمای طاقتفرسا آستین بالا بزنه و بدون چشمداشت گره از کار مردم باز کنه!
ناگهان گروهی از جوونها و نوجوونهای پرانرژی، بیادعا و خستگیناپذیر وارد میدان میشن و بار سنگین بحران رو به دوش میکشن.
شاید بعضیها هنوز فکر کنند واژه «بسیج» فقط مربوط به خاطرات جنگ و لباسهای خاکی دهه شصت است!
اما واقعیت اینه که بسیج یک فرهنگ زنده، یک تفکر حلمسئله و یک موتور محرک برای هر نسلی است که میخواد تماشاچی نباشه.
چهارم آذرماه، سالروز تشکیل بسیج مستضعفان به فرمان تاریخی امام خمینی، تنها یک مناسبت تقویمی ساده نیست.
این روز یادآور تولد یکی از مردمیترین، کارآمدترین و الهامبخشترین نهادهای اجتماعی در تاریخ معاصر ایران است.
توی این مقاله قرار نیست شعارهای کلیشهای و خشک بشنوی.
میخوایم با هم ورقهای تاریخ رو برگردونیم و ببینیم اصلاً ایده تشکیل بسیج چطور و چرا شکل گرفت؟
این نهاد مردمی در طول بیش از چهار دهه چه گرههای بزرگی رو از کار کشور باز کرد؟
و امروز یک دختر یا پسر نوجوان در عصر هوش مصنوعی و شبکههای اجتماعی، چطور میتونه با تفکر بسیجی آیندهساز باشه؟
تاریخچه روز بسیج مستضعفان؛ ۵ آذر ۱۳۵۸ چه اتفاقی افتاد؟
کلمه «بسیج» در ادبیات کهن فارسی به معنای آماده کردن، تجهیز کردن و گردآوری نیرو برای انجام یک کار بزرگ است.
اما برای اینکه اهمیت روز بسیج مستضعفان رو درک کنی، باید برگردیم به پاییز پرالتهاب سال ۱۳۵۸، یعنی حدود نه ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی!
در آن روزها، نظام نوپای ایران از هر طرف در محاصره تهدیدهای داخلی و خارجی قرار داشت.
از یک سو، گروهکهای تجزیهطلب در مرزها ناامنی ایجاد کرده بودند و از سوی دیگر، آمریکا بخاطر تسخیر لانه جاسوسی(سفارت آمریکا)، در آبان همان سال، تهدید به حمله نظامی میکرد.
در چنین فضای حساسی، امام خمینی با آیندهنگری حیرتانگیز خود فهمیدند که حفظ یک انقلاب مردمی، تنها با تکیه بر ارتشهای کلاسیک ممکن نیست.
ایشان دریافتند که اگر تمام اقشار ملت آموزش ببینند و در صحنه دفاع و سازندگی سازماندهی شوند، هیچ ابرقدرتی جرات تجاوز نخواهد کرد.
به همین دلیل، در روز چهارم آذر ۱۳۵۸ فرمان تاریخی تشکیل «بسیج مستضعفان» و هسته اولیه «ارتش بیست میلیونی» را صادر فرمودند.
انتخاب عنوان «مستضعفان» به این معنا بود که این نهاد متعلق به طبقه خاصی نیست، بلکه پناهگاه محرومان و میدان حضور تمام مردم با هر سطح مالی است.
این فرمان چنان موجی از شور و انگیزه در میان مردم به راه انداخت که در کمتر از چند ماه، میلیونها نفر از دانشآموزان، دانشجویان، کارگران، کشاورزان و بانوان ثبتنام کردند.
جالب اینجاست که هنوز یک سال از این فرمان نگذشته بود که رژیم بعث عراق در شهریور ۱۳۵۹ با حمایت قدرتهای جهانی به ایران حمله کرد.
آنوقت بود که همگان فهمیدند اگر تدبیر دوراندیشانه 4 آذر ۱۳۵۸ نبود، کشور در برابر آن تهاجم غافلگیرکننده با چه خطر بزرگی روبهرو میشد!
به پاس این رویداد بزرگ، هر سال از بیستونهم آبان تا پنجم آذر به عنوان «هفته بسیج» گرامی داشته میشود تا فرهنگ خدمت و ایستادگی در جامعه زنده بماند.
_6afac29e0be60.jpg)
اهمیت بسیج در تاریخ معاصر؛ ۴ عرصه که ورق را برگرداند
وقتی به کارنامه بسیج نگاه میکنیم، میبینیم این مجموعه هرگز به یک پادگان نظامی محدود نماند؛ بلکه هر جا کشور به کمک نیاز داشت، جلوتر از همه ایستاد.
بیا چهار میدان بزرگ را مرور کنیم که اهمیت بسیج در آنها برای همیشه در تاریخ ثبت شد:
۱. دفاع مقدس؛ وقتی نوجوانها فرمانده میدان شدند
در هشت سال دفاع مقدس، بسیج به مدرسه عشق و ایثار تبدیل شد و معادلات نظامی دنیا را به هم ریخت.
در آن دوران، بیش از دو میلیون نفر از نیروهای مردمی داوطلبانه در جبههها حضور پیدا کردند و در کنار ارتش و سپاه از خاک میهن دفاع کردند.
نکته شگفتانگیز این بود که میانگین سنی بسیاری از فرماندهان و رزمندگان بسیجی، زیر 30 سال بود!
نوجوانی مثل شهید محمدحسین فهمیده با سیزده سال سن و فرماندهانی مثل شهید همت و شهید باکری نشان دادند که اراده و ایمان بر پیشرفتهترین سلاحهای دنیا پیروز میشود.
۲. سازندگی و محرومیتزدایی؛ جهاد در دورافتادهترین روستاها
پس از پایان جنگ، تفکر بسیجی لباس رزم را با لباس کار و سازندگی عوض کرد و وارد میدان آبادانی کشور شد.
اردوهای جهادی بسیج دانشجویی، دانشآموزی و محلات، هزاران کیلومتر جاده، مدرسه، خانه بهداشت و شبکه آبرسانی در محرومترین نقاط کشور ساختند.
حتی امروز هم بسیاری از نوجوانان در تعطیلات تابستان به جای اتلاف وقت، در گروههای جهادی شرکت میکنند و مدارس روستاها را رنگآمیزی و بازسازی مینمایند.
این حرکت نشان داد که بسیجی بودن یعنی درد مردم را درد خود دانستن و بدون انتظار از بودجههای دولتی، آستین همت بالا زدن.
۳. مدیریت بحرانهای طبیعی و سلامت؛ خط مقدم در روزهای سخت
هر زمان که سیل، زلزله یا بحرانهای همهگیر کشور را تهدید کرد، اولین نیروهایی که به کمک آسیبدیدگان شتافتند، گروههای مردمی بسیج بودند.
در زلزلههای بزرگ بم و کرمانشاه، در سیلهای ویرانگر خوزستان و گلستان، و در دوران همهگیری کرونا، میلیونها بسیجی در قالب طرحهای امداد و کمک مومنانه وارد عمل شدند.
آنها از ضدعفونی کردن شهرها و تولید ماسک گرفته تا توزیع میلیونها بسته معیشتی میان خانوادههای آسیبدیده، ثابت کردند که بسیج یعنی تکیهگاه امن ملت در روزهای طوفانی.
۴. جهاد علمی و فناوری؛ فتح قلههای دانش توسط نسل جوان
امروزه پایگاههای بسیج علمی و پژوهشی به یکی از کانونهای اصلی حمایت از نخبگان و ایدههای خلاقانه تبدیل شدهاند.
بسیاری از دستاوردهای افتخارآمیز ایران در حوزههای هوافضا، سلولهای بنیادی، نانو، هستهای و دفاعی، محصول تلاش دانشمندان جوانی است که با روحیه بسیجی بر تحریمها غلبه کردند.
در فرهنگ بسیج، تحریم و کمبود امکانات بهانهای برای توقف نیست، بلکه انگیزهای برای نوآوری، کارآفرینی و خودباوری ملی است.
_6afac328c3320.jpg)
تفکر بسیجی یعنی چه؟ ۴ ویژگی که از تو یک جوان اثرگذار میسازد
بسیاری از بزرگان تاکید کردهاند که بسیج قبل از اینکه یک کارت عضویت یا یک ساختمان باشد، یک «تفکر و منش» است!
هر نوجوان و جوانی که دغدغه پیشرفت کشور و خدمت به مردم را داشته باشد، در حقیقت دارای روحیه بسیجی است.
این تفکر چهار ستون اصلی دارد که برای موفقیت هر جوانی در زندگی شخصی و اجتماعی ضروری است:
۱. مسئولیتپذیری و ترک روحیه تماشاچی بودن
آدم منفعل همیشه غر میزند که چرا فلان مشکل حل نمیشود و منتظر است دیگران کاری کنند.
اما تفکر بسیجی به تو یاد میدهد که به جای گله کردن از تاریکی، خودت یک شمع روشن کنی و در حد توانت گرهای از محله، مدرسه یا کشورت باز کنی.
این روحیه مسئولیتپذیری، پایههای عزت نفس و ثبات شخصیتی تو را میسازد؛ برای اینکه بدانی چطور در برابر موجهای منفی و ناامیدیها استوار بمانی، مطالعه مقاله شخصیت پایدار؛ رفتار و ثبات فکری بسیار راهگشاست.
۲. امیدآفرینی و بنبستشکنی در برابر موانع
در فرهنگ بسیج، واژه «نمیشود» و «بنبست» وجود ندارد!
جوان بسیجی باور دارد که با توکل بر خدا، مشورت با اهل فن و تلاش شبانهروزی، میتوان سختترین موانع علمی و اجتماعی را پشت سر گذاشت.
این روحیه برای عبور از سختیهای درسی و زندگی نیازمند پشتکار و عزم راسخ است؛ مطالعه مقاله اراده چیست و ۴ قانون ثابتشده برای تقویت اراده بهت یاد میده چطور این عضله درونی را پولادین کنی.
۳. اخلاص و کار برای خدا بدون دنبال کردن لایک و شهرت
یکی از زیباترین ویژگیهای فرهنگ بسیج، گمنامی و بیادعا بودن است.
در دنیایی که خیلیها برای انجام کوچکترین کار خیر ده تا عکس و استوری میگیرند تا دیده شوند، بسیجی واقعی پاداش کارش را فقط از خدا میخواهد.
همین خلوص نیت است که به کارهای کوچک، برکت و ماندگاری عجیب میبخشد.
۴. بصیرت و دشمنشناسی در عصر جنگ نرم
در دنیای امروز، میدان نبرد از خاکریزهای خاکی به صفحه گوشیهای هوشمند و افکار عمومی منتقل شده است.
بصیرت یعنی قدرت تشخیص حقیقت از شایعه، و فریب نخوردن از عملیات روانی رسانههای بیگانه.
برای اینکه ریشههای تاریخی و هویتی دشمنی جبهه استکبار با ملت ایران را دقیقتر بشناسی و اسیر شبهات فضای مجازی نشوی، مطالعه مقاله چرا باید با اسرائیل بجنگیم دیدگاه روشنی به تو میدهد.
جایگاه دختران و بانوان در فرهنگ بسیج؛ از پشتیبانی جبهه تا جهاد تبیین
در تاریخ بسیج، دختران و بانوان هرگز نقش حاشیهای نداشتند، بلکه همواره یکی از ستونهای اصلی این حرکت مردمی بودهاند.
در دوران دفاع مقدس، دختران و مادران ایرانی با پشتیبانی در پشت جبهه، پرستاری در بیمارستانهای صحرایی و تربیت نسل شجاع، حماسهای ماندگار آفریدند.
امروز نیز دختران نوجوان بسیجی در میدان علم، ورزش، فعالیتهای جهادی و جنگ فرهنگی نقشآفرینی درخشانی دارند.
اگر میخواهی بدانی چگونه دختران امروز با الگوگیری از زنان بزرگ تاریخ میتوانند آینده کشور را بسازند، مطالعه مقاله تاریخ با دخترایی مثل تو نوشته میشه انگیزهات را دوچندان میکند.
همچنین برای درک نقش بیبدیل مادران در انتقال فرهنگ ایثار و فرماندهی خانه در روزهای بحرانی، مطالعه مقالات مادران ایرانی؛ قلب تپنده انقلاب و سازندگان فردای کشور و مادری به وقت طوفان؛ مادر در جایگاه یک فرمانده بسیار الهامبخش است.
۳ میدان نقشآفرینی برای نوجوان بسیجی در دنیای امروز
شاید بپرسی من به عنوان یک نوجوان که امروز در مدرسه درس میخونم و با موبایل و اینترنت سر و کار دارم، چطور میتونم تفکر بسیجی رو در زندگی خودم پیاده کنم؟
این سه میدان عملی، بهترین نقطه شروع برای تو هستند:
۱. جهاد علمی و اخلاقمداری در مدرسه
اولین سنگر یک دانشآموز بسیجی، نیمکت مدرسه و کتابهای درسی اوست!
درس خواندن عمیق، تلاش برای کسب رتبههای برتر علمی و کمک کردن به همکلاسیهایی که در دروس ضعیفتر هستند، مصداق واقعی خدمت است.
نوجوانی که در مدرسه باادب، خوشاخلاق و درسخوان باشد، بهترین الگو برای دوستانش خواهد بود.
۲. کنشگری اجتماعی و خودسازی از پایگاه بسیج تا یاری امام زمان
بسیج از دل مسجد و محله متولد شد تا هیچ خانوادهای در محله احساس تنهایی نکند.
وقتی در پایگاه بسیج محله یا مدرسه مسئولیتی کوچک را با تعهد و دقت انجام میدهی، در حقیقت داری خودت را برای پذیرش مسئولیتهای بزرگتر در جامعه آماده میکنی!
استاد سید کاظم روحبخش در فایل صوتی از پایگاه بسیج تا امام زمان در ایتا این نکته طلایی را گوشزد میکنند که بدون خودسازی و رشد فردی، نمیتوان سرباز واقعی امام زمان بود.
۳. جهاد تبیین و امیدآفرینی در فضای مجازی
امروز فضای مجازی محل اصلی جنگ روایتهاست و دشمنان تلاش میکنند با انتشار اخبار دروغ، نسل جوان را ناامید کنند.
یک جوان بسیجی با تولید محتوای خلاقانه، بازنشر دستاوردهای علمی کشور و پاسخ منطقی به شبهات، چراغ امید و آگاهی را در شبکههای اجتماعی روشن نگه میدارد.
برای اینکه الفبای آمادگی، مسئولیتپذیری و زمینهسازی برای آیندهای روشن را اصولیتر یاد بگیری، دوره آموزشی الفبای سربازی حضرت حجت در سایت آکادمی راهنمای بسیار ارزشمندی است.

جدول مقایسه ماموریتهای بسیج؛ از دیروز تا امروز
برای اینکه تحول و گستردگی نقش بسیج در طول زمان را در یک قاب شفاف ببینی، این مقایسه را در نظر بگیر.
در دهه شصت، اولویت اصلی دفاع نظامی از مرزهای کشور و ایستادگی در برابر تهاجم بیگانگان بود که با ایثار رزمندگان به پیروزی رسید.
در دهههای بعد، ماموریت محوری به سمت سازندگی، محرومیتزدایی و آبادانی مناطق دورافتاده حرکت کرد.
در دنیای امروز، میدان اصلی به جهاد علمی، فناوری، کارآفرینی و جهاد تبیین در فضای مجازی تبدیل شده است.
نوجوان امروز با درس خواندن عمیق، تولید محتوای امیدبخش، کمک به همکلاسیها و حضور در گروههای جهادی محله، دقیقاً همان راه شهدای نوجوان را ادامه میدهد.
ابزارها تغییر کردهاند، اما روحیه ایثار، غیرت و خدمت بیمنت همچنان ثابت و زنده است.
چند کلمه خودمونی با پدر و مادرها، معلمان و مربیان
پدران و مادران گرامی و مربیان دلسوز، آشنا کردن نوجوانان با فرهنگ بسیج و روز ۵ آذر، نیازمند زبان هنر، منطق و تجربه عملی است.
اگر میخواهید فرزندتان با این فرهنگ پیوند بخورد، به جای سخنرانیهای خشک، او را با فعالیتهای گروهی جذاب، اردوهای جهادی سبک و کارهای خیرخواهانه در مدرسه و محله درگیر کنید.
نوجوانی که طعم شیرین کمک به یک خانواده نیازمند یا حل یک مشکل گروهی را بچشد، خودبهخود عاشق فرهنگ ایثار و مسئولیتپذیری میشود.
خاطرههای واقعی و انسانی فرماندهان جوان دفاع مقدس را برایشان روایت کنید تا ببینند قهرمانان این سرزمین، جوانانی شاد، باهوش، خوشاخلاق و مردمی بودهاند.
وقتی نوجوان ببیند بسیجی بودن به معنای نخبهبودن در علم، ادب در خانواده و پیشگامبودن در خدمت به مردم است، با افتخار این هویت را در آغوش خواهد گرفت.
روز بسیج مستضعفان یادآور این حقیقت بزرگ است که هر گاه مردم با ایمان و اراده در کنار هم بایستند، هیچ قدرتی توان شکست دادن آنها را ندارد.
تو هم به عنوان یک جوان ایرانی، میتوانی از همین امروز با علم، اخلاق و مسئولیتپذیری، یک نقطه روشن در تاریخ سرزمینت بسازی!
مقالات و ویدیوهای مرتبط
- فایل صوتی استاد سید کاظم روحبخش در ایتا: از پایگاه بسیج تا امام زمان
- اراده چیست؟ | ۴ قانون ثابتشده برای تقویت اراده!
- چرا باید با اسرائیل بجنگیم؟
- شخصیت پایدار؛ رفتار و ثبات فکری
- تاریخ با دخترایی مثل تو نوشته میشه؛ مسیر قشنگ تو کجاست؟
- مادران ایرانی؛ قلب تپنده انقلاب و سازندگان فردای کشور
- مادری به وقت طوفان؛ مادر در جایگاه یک فرمانده!
- دوره آموزشی الفبای سربازی حضرت حجت (عج)
